Bosaardbei (Fragaria vesca)

Een vaak groenblijvende bodembedekker, tot 30 cm hoog.

Bosaardbei is een sterke plant die het goed doet in (volle) zon en halfschaduw op niet al te droge grond. De plant kan zich flink uitbreiden door middel van uitlopers.

De bloei van bosaardbei valt in mei en juni, maar ze kan langer bloeien, tot in de herfst. Dan draagt ze naast bloemen tegelijkertijd ook vruchtjes. De aardbeitjes zijn fris en zoetzuur en rijk aan vitamine C.

Bosaardbei is een waardplant voor o.a. de aardbeivlinder, gamma-uil en gewone velduil. Dit zijn allemaal vlinders, geen uilen! 🙂

Kartuizeranjer (Dianthus carthusianorum)

Deze waardplant wordt 20–45 cm hoog en bloeit van juni tot oktober. De kleur van de eetbare bloemblaadjes is meestal rozerood/violet. Kartuizeranjer staat bij voorkeur zonnig, op een matig voedselarme, matig droge bodem. Ze is groenblijvend en zeer winterhard.

Helaas is Kartuizeranjer zeer zeldzaam en bedreigd. Waarschijnlijk is bemesting de oorzaak van de sterke achteruitgang. Vroeger werd ze door de kartuizer monniken aangewend tegen reuma.

De kartuizeranjer wordt vooral bezocht door vlinders, waaronder citroenvlinder, klein geaderd witje, geelsprietdikkopje en groot dikkopje. Ze is ook een waardplant voor de mot Coleophora dianthi.

Echte koekoeksbloem (Lychnis flos-cuculi)

Deze plant kan 30–90 cm hoog worden en heeft rozerode bloemen. De bloeitijd loopt van mei tot en met juli, met soms nog een tweede bloei van augustus tot in oktober. Zowel blad als bloem zijn eetbaar.

Het is een wintergroene plant die houdt van licht vochtige tot drassige, matig voedselrijke grond. Ze houdt van zon en licht beschaduwde plekken.

Ze is waardplant voor diverse vlindersoorten (spanners, kokermotten en uilen).

Knikkend nagelkruid (Geum rivale)

Knikkend nagelkruid wordt zo’n 20–45 cm hoog en het blad is wintergroen. Ze bloeit van mei tot oktober met prachtige geel/oranje/roze bloemen. Terugknippen na de bloei geeft kans op een tweede bloei.

Ze groeit graag op (matig) voedselrijke en wat vochtige locaties met zon, halfschaduw of schaduw. Op een plek waar ze zich prettig voelt, kan ze zich geleidelijk uitbreiden. In Nederland wordt deze zeer zeldzame plant bewust aangeplant om de soort te helpen overleven.

Knikkend nagelkruid is een belangrijke voedselbron voor bestuivers zoals bijen en vlinders en is een waardplant voor de rupsen van verschillende soorten motten en vlinders.

Geel nagelkruid (Geum urbanum)

Deze wintergroene plant wordt 30–60 cm hoog en bloeit in mei–juli en augustus–september. Veel vlinders, bijen en hommels worden aangetrokken door de gele bloemen. Ze groeit goed in normale tot vochtige grond in halfschaduw tot schaduw en kan ook in wadi’s gebruikt worden.

Het blad van geel nagelkruid is eetbaar en te gebruiken in thee, soepen of salade. Ook de bloem kun je gebruiken als eetbare decoratie. Zelfs de wortel kun je eten, ter vervanging van kruidnagel. Vanwege het hoge gehalte aan looistoffen gebruik je beter alleen kleine hoeveelheden.

Geel nagelkruid is een waardplant voor de aardbeivlinder.

Echte sleutelbloem (Primula veris)

Deze waardplant van 15–30 cm hoog bloeit van april–juni met vrolijke gele bloempjes en is niet wintergroen. In Nederland is ze een vrij zeldzame soort in de natuur. Echte sleutelbloem groeit op zonnige plaatsen of in de halfschaduw en heeft een voorkeur voor vochtige bodems. De bladeren en anijsachtige bloemen zijn eetbaar, bijvoorbeeld in salades.

Ze is een belangrijke waardplant voor mineervliegen: zij leggen hun eitjes op de bladeren en de larven eten gangen in de bladeren, het zogenaamde ‘mineren’. Met haar vroege bloei zorgt ze ook voor voedsel voor hommels en bijen, op een moment dat er nog niet zoveel keuze is.

Viltganzerik (Potentilla argentea)

Dit is een plant van 10–30 cm hoog die vaak op droge, zanderige en zonnige open plekken staat. Ze bloeit geel in juni–juli en de onderkant van haar blad is witviltig. Ze bedekt de bodem met haar taaie, liggende, maar meestal opstijgende stengels. Viltganzerik is niet wintergroen en niet eetbaar.

Ze is een echte vlinderplant: waardplant voor de vlinders Acleris aspersana en het witgezoomd spikkeldikkopje.

Vlasbekje (Linaria vulgaris)

Vlasbekje bloeit van juni tot oktober en wordt 30–90 cm hoog. Ze staat bij voorkeur op een zonnige plek en groeit het liefst op bodems die matig voedselrijk en droog zijn, maar een vochtige bodem verdraagt ze ook. Het zijn krachtige planten die zich sterk kunnen uitbreiden door middel van ondergrondse uitlopers.

Ze is wintergroen en valt op door de rijke bloemtrossen. De oranje vlekken op de bloem vormen een honingmerk dat hommels de weg wijst naar het inwendige van de bloem. Deze insecten zijn krachtig genoeg om de bloem open te maken en brengen stuifmeel over van de ene naar de andere bloem.

Vlasbekje is een waardplant voor de larven van veel vlindersoorten en andere insecten, zoals wolfsmelkuil, boksbaardvlinder en vlasbekuiltje.

Beemdkroon (Knautia arvensis)

Deze waardplant wordt ca. 60 cm hoog en bloeit van juni tot oktober met lichtpaarse bloemetjes die druk bezocht worden door allerlei insecten en vlinders. Ze houdt van een plekje in de volle zon, al kan ze halfschaduw ook verdragen.

Ze wordt helaas steeds zeldzamer en staat op de Rode Lijst. En dat terwijl ze zo’n waardevolle aanvulling voor de tuin is: niet alleen een magneet voor insecten, maar met haar bescheiden lila bloemetjes ook een mooie plant om met andere soorten in de border te combineren.

Beemdkroon is een waardplant voor veel verschillende insecten, waaronder de zeldzame knautiabij.

Bergsteentijm (Calamintha nepeta)

Deze plant is niet alleen waardevol voor bijen, hommels en vlinders, maar ook een heerlijk aromatisch keukenkruid. Ze bloeit van juli tot september met kleine roze tot lilablauwe bloemetjes en het blad is eetbaar. Ze staat graag in de zon of halfschaduw op goed doorlatende bodem en is winterhard.

Bergsteentijm is een waardplant voor veel verschillende bijen en vlinders.

Kleine pimpernel (Sanguisorba minor)

De kleine pimpernel is een winterharde plant die pollen vormt en van mei tot juli bloeit met bruinrode bloempjes. In de winter sterft het blad vaak af, maar dat komt in het voorjaar gewoon weer terug. Ze staat het liefst in de zon of halfschaduw en kan wat droogte verdragen. De bladeren zijn eetbaar en smaken een beetje naar komkommer – lekker fris in salades en soepen.

Deze waardplant is populair bij vlinders, met name het pimpernelblauwtje. Dat legt zijn eieren in de bloemen van de plant, waar de rupsen kunnen groeien voordat ze naar een mierennest verhuizen.

Grasklokje (Campanula rotundifolia)

Het inheemse grasklokje was vroeger een veel geziene vrolijke verschijning in het Nederlandse landschap, maar wordt helaas steeds zeldzamer. Dat is jammer, want veel bijen en andere insecten houden van haar nectar. Ze is een waardplant voor o.a. de klokjesbij en verschillende vlindersoorten.

Ze wordt ongeveer 30 cm hoog en houdt van lichte, droge grond en een plekje in de zon of halfschaduw. Haar klokjes bloeien van juni tot oktober.

Mannetjesereprijs (Veronica officinalis)

Een laagblijvende, overblijvende plant die van mei tot augustus bloeit met lilablauwe bloemtrossen. Ze geeft de voorkeur aan een standplaats in de zon of halfschaduw, met de wortels in niet te rijke grond.

Mannetjesereprijs is een waardplant voor de bosparelmoervlinder, maar trekt ook veel andere bijen en vlinders aan.

Muizenoor (Pilosella officinarum – Hieracium pilosella)

Deze bodembedekker heeft behaarde bladeren die doen denken aan muizenoortjes. Ze bloeit lang, vanaf mei tot in november, met gele bloemen. Haar favoriete standplaats is in de zon op een beetje schrale grond.

Muizenoor is een insectenmagneet in het algemeen, maar in het bijzonder waardplant voor de veldparelmoervlinder en allerlei nachtvlinders.

Grote wederik (Lysimachia vulgaris)

Na veel laagblijvende waardplanten is het tijd voor een hogere variant: de grote wederik kan wel anderhalve meter hoog worden. Ze bloeit van juni tot in augustus met trossen felgele bloemen. Het is een plant die van natte voeten en zon houdt, maar een beetje schaduw verdraagt ze ook.

Deze plant is een waardplant voor de wederikdwergspanner (een nachtvlinder) en voor de gewone slobkousbij.

Gewone rolklaver (Lotus corniculatus)

De gewone rolklaver kom je tegen in kruidenrijke graslanden, en ze wordt ook als groenbemester gebruikt vanwege haar stikstofbindende kwaliteiten. Ze bloeit van mei tot en met oktober met gele bloemetjes en trekt daarmee veel bijen en hommels aan. Gewone rolklaver houdt van zon of halfschaduw en staat liever niet te nat.

Het prachtige icarusblauwtje is graag te gast bij deze waardplant, maar ook het heideblauwtje en andere vlinders.

Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare)

Vroeger gaf men boerenwormkruid aan het vee om wormen te verdrijven, maar als waardplant verricht zij nog veel nuttiger werk. De plant wordt tot 1,5 meter hoog en bloeit van juli tot september met talrijke gele bloemen die een beetje aan jacobskruiskruid doen denken. Ze staat het liefst op een voedselrijke bodem in de zon.

Boerenwormkruid is een belangrijke waardplant voor nachtvlinders zoals de smaragdspanner en de rupsen van uiltjes, maar trekt ook veel bijen en hommels aan als voedselplant.

Veldzuring (Rumex acetosa)

Veldzuring wordt door veel mensen voor onkruid aangezien, maar het is een belangrijke waardplant voor veel verschillende insecten. Ze kan in de zon of in halfschaduw staan en bloeit in mei en juni met rozerode bloemaren. Haar blad rijkt niet verder dan 40 cm, maar de bloemaren kunnen wel ruim een meter hoog worden.

Ze is een waardplant voor verschillende soorten vlinders, bijvoorbeeld vuurvlinders, maar ook voor diverse soorten kevers.