Insecten

Meten is weten: hoe krijgen we de insecten terug?

In 2017 stond de wereld even op z’n kop toen uit onderzoeksresultaten uit Duitse natuurgebieden bleek dat de totale insectenpopulatie in 27 jaar tijd met ruim driekwart was gedaald. Radboud Universiteit in Nijmegen publiceerde deze data en later bleek dat de Nederlandse situatie niet veel anders is. De Ulebelt werkt aan het inzetten van een geautomatiseerd meetsysteem voor de insectenstand.

De Deventer bioloog Michiel van Zadelhof was bezorgd: “Dit is veel schokkender dan een bepaalde soort die afneemt. Het gaat nu om een heel fundament dat weggeslagen wordt. Als driekwart van de grootste soortgroep in de natuur wegvalt, dan is er wel iets heel ergs aan de hand.” Insecten zijn onmisbaar in elk ecosysteem en ook ons voedselsysteem: ze zijn niet alleen de bestuivers van bomen en planten en zorgen daarmee voor ons eten, maar ze zijn ook het voedsel van veel andere dieren.

Op eigen initiatief nam hij contact op met Radboud Universiteit in Nijmegen en daaruit ontstond een samenwerking die vervolgens werd ondersteund door de Ulebelt in de vorm van het project ‘Inmeet’. Omdat de oorzaak van de afname van het aantal insecten nog niet precies bekend is, is daar op landelijk niveau een grootschalig onderzoek naar gestart. Het vermoeden is dat agrarisch grondbeheer, waaronder het spuiten met insecticiden, een grote rol speelt. Daarom zal onderzoek op agrarisch grondgebied een belangrijke rol vervullen. Dit is iets wat nog niet eerder is gedaan, omdat insectenonderzoek vrijwel altijd in natuurgebieden plaatsvindt, op kleine schaal gebeurt en iets zegt over verschillende soorten, maar zelden over de insectenpopulatie als geheel.   

Lees verder

Opening Duurzaamheidscentrum

Na maanden van intensieve voorbereiding van team en partners, ging het duurzaamheidscentrum op zaterdag 8 februari van start met een spetterend openingsevenement met een vol programma. Bijna 1000 bezoekers luisterden naar de lezing van Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, of het lagerhuisdebat tussen gemeenteraadsleden en leerlingen van het Vlier. Er was een uitgebreide markt met allerlei activiteiten en muziek, en natuurlijk de openingssppeech van wethouder Carlo Verhaar. En natuurlijk kwamen de bezoekers voor rondleidingen door de expositie. De Ulebelt heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de inhoud van de expositie, het leveren van input voor de panelen, de organisatie van het centrum zelf, het betrekken van partners en werving en training van de vrijwillige voorlichters. Onze projectmanager Estella Franssen maakt deel uit van het bestuur van het duurzaamheidscentrum.

Na het evenement is het centrum opengegaan, van woensdag tot zaterdag, met getrainde voorlichters. Het blijkt echt aan een vraag te voldoen – er komen dagelijks 20-30 bezoekers, die gemiddeld een half uur of langer blijven, en een hoge waardering toekennen. Voor de Ulebelt is het duurzaamheidscentrum een plek waar we onze expertise, kennis en netwerk op allerlei duurzame thema’s kunnen ontsluiten en structureel kunnen aanbieden. Bovendien biedt het veel potentie om nieuwe verbindingen te leggen en onze impact voor een duurzaam Deventer te vergroten. Wij zijn heel blij met deze kans!

Momenteel is het duurzaamheidscentrum niet toegankelijk. Wij hopen u daar weer snel te kunnen verwelkomen. Voor meer informatie: kijk op www.dcdeventer.nl


Op safari door Tiny Forest

Eind november kwam Daan Bleichrodt, projectleider van het groeiend aantal Tiny Forests in Nederland, van IVN Natuureducatie langs. O.a. om even een rondje te lopen door het Tiny Forest Gooikerspark. Het gaat daar eigenlijk heel goed met de struiken en bomen die we daar op 14 maart 2018 hebben aangeplant, met 200 kinderen en buurtbewoners, tijdens de Boomfeestdag. Zeker de natte soorten, zoals de verschillende wilgensoorten, schieten de lucht in.

Voor kinderen voelt dit kleinste bosje in Deventer echt al als een jungle!
Leuke plek voor de buurt, om buitenlessen te geven, even te chillen en te genieten van het kleinste bos van Deventer! In het voorjaar starten we met buitenlessen in het Tiny Forest, buitenexcursies door het bos. Ontdek welke soorten hier groeien, welke beestjes er leven en hoe het bos zich ontwikkelt. Middenin het bosje is een heus buitenlokaal! Wil jij met je klas ook eens op safari door dit bos? Neem contact op met het educatieteam van de Ulebelt!

Regenwater: goed gebruikt

Hoveniersbijeenkomst in Deventer met Kim van der Leest

Op donderdag 7 november organiseerde NME-Centrum de Ulebelt in samenwerking met de VGH, landelijke brancheorganisatie voor ondernemers in het groen, een bijeenkomst voor hoveniers. Onderwerpen waren regenwaterafkoppeling en de aanleg van groene daken. In een vlot tempo gaf Kim van der Leest, ontwikkelaar van het concept De Levende Tuin, veel aansprekende voorbeelden voor het vergroenen van tuinen en het laten infiltreren van regenwater . Ook het nieuwe concept ‘Het levende gebouw’ kreeg aandacht.

Hoveniers uit Deventer en omstreken ontmoetten elkaar op deze avond en raakten geïnspireerd door nieuwe ideeën. In een wervelende presentatie gaf Kim van der Leest veel verschillende voorbeelden en ging zij in op handige tips, zoals manieren waarmee hoveniers en gemeenten aan bewoners op een eenvoudige manier de voordelen van een groene tuin kunnen laten zien. Ook de vraag wat het oplevert voor woningcorporaties en VVE’s om te investeren in groen, kwam aan bod. 

Verder werd ingegaan op de nieuwste ontwikkelingen, zoals de voordelen van prairiebeplanting, Polderdaken, bijenstenen en het nieuwste concept ‘Het levende gebouw’. In een ontwerpworkshop waarmee de hoveniers in het tweede gedeelte van de avond aan het werk werden gezet, kon het gepresenteerde worden toegepast en kreeg samenwerking een kans.

Omdat steeds meer mensen gebruikmaken van subsidieregelingen voor regenwaterafkoppeling en groene daken, ligt er een duidelijke taak voor  hoveniers op dit gebied. Met deze avond is voorzien in een behoefte. De avond werd georganiseerd in opdracht van Gemeente Deventer.

‘Ik heb gezien dat putdeksels eraf knallen’

Buren helpen elkaar met regenwaterafkoppeling en de aanleg van groene daken. Zo overstroomt het riool minder snel en gaan ze het ‘stedelijk hitte-eilandeffect’ tegen, want onze zomers worden warmer.  

Minder kans op overstroming
“De afvoer van water is een issue als je steden verhard en bebouwd,” aldus Elko Petten, buurtbewoner in Colmschate. “Ik heb gezien dat de putdeksels eraf knallen en tijdens een excursie naar de waterzuivering zag ik dat tijdens een regenbui waterbassins heel snel vollopen. Het is verspilling als het vieze rioolwater wordt verdund met relatief schoon regenwater. Hierdoor wordt zuiveren tijdrovend en kostbaar. Afkoppelen is dus leuk en zinvol en nu is er een goede subsidieregeling.”   

De Ulebelt legt aan buurtbewoners uit hoe je regenwater kunt behouden voor verkoeling, want door deze maatregelen blijft het kostbare regenwater in de stad. Hierdoor wordt de bodem gezonder en zorgen bomen en struiken voor verkoeling. Dat maakt het stedelijk hitte-eilandeffect kleiner. Als veel mensen en bedrijven dit oppakken, overstroomt ook het riool minder snel bij veel regenval.

Ook legt de Ulebelt uit wat de voordelen zijn van een groen dak. Al doen de meeste mensen dat in eerste instantie om esthetische redenen. Lieveke Kremers, buurtbewoner op de Worp, was betrokken bij het vergroenen van ruim 350 m2 dakoppervlak. “Een dak met mooie grassen en sedum was een oude wens. Het is nu zo’n mooi gezicht als ik door het raam van mijn dochters kamer naar buiten kijk. In onze wijk waren buren al actief bezig met regenwaterafkoppeling. Op een avond hebben we een Tuinatelier georganiseerd waarbij de Ulebelt en de Regenwaterambassadeurs een workshop gaven. Er bleek toen voldoende animo om met de buurt het vergroenen van daken op te pakken. Met een flink aantal vierkante meters, kwamen we in aanmerking voor subsidie van het Waterschap.”

Ook bij Elko is de eerste reden om het dak te vergroenen een esthetische. Elko: “Een groen dak is hartstikke mooi. Bovendien, als ik nu op een warme dag het raam openzet, ruik ik teer. Dat ruik ik straks niet meer. Natuurlijk weet ik dat een groen dak meer voordelen heeft, maar dat is ‘zo’n rijtje dat je uit je hoofd leert: meer biodiversiteit, wateropvang, verkoeling, behoud van je dakbedekking, geluidsdemping.’  Vanuit de Ulebelt voegen we toe dat het ook betekent dat je geen airco hoeft te kopen en dat meer biodiversiteit en verkoeling je écht leukere zomers gaat opleveren.

stedelijk hitte-eiland

Actieve bewoners en klimaatopgave

Hoe kunnen we de gevolgen van de klimaatcrisis opvangen? Dan gaat het over verdroging, wateroverlast en hittestress. De hoeveelheid verhard oppervlak van daken, wegen, stoepen, parkeerterreinen en ook tuinen verergeren de problemen, maar daar ligt ook de oplossing. Daken en tuinen kunnen worden afgekoppeld, zodat de regen de grond in kan. Tuinen en platte daken kunnen worden vergroend, wat koeling en schaduw geeft. Bovendien is een groene leefomgeving rijker aan biodiversiteit, gezonder, waardevoller en ook gewoon mooier.

De Ulebelt werkt aan het betrekken van bewoners bij de klimaatopgaven. Wij helpen buurtbewoners om samen af te koppelen en te vergroenen. We organiseren bewonersavonden met presentaties over de knelpunten en de oplossingen, en geven ontwerpworkshops over hoe het water geïnfilteerd kan worden in de eigen tuin. We helpen bij de volgende stappen, ook bij de aanvragen voor subsidies. Wat blijkt – daar is heel veel belangstelling voor! Inmiddels zijn groepen bewoners actief geworden in de volgende wijken: Centraal Wonen, de Worp, Colmschate Zuid, Duikerstraat, Tessemacherstraat, Groenling, Oostrik, Zandweerd-Noord, Hof van Adwaita, Boreel, Vondellaan, Cruquiushof, Tjoenermarke, Vijfhoek-Noord. Veertien wijken met in totaal bijna 300 huishoudens. Dit doen wij in opdracht van de gemeente Deventer en met ondersteuning van de waterschappen Vallei en Veluwe en Drents-Overijsselse Delta. Ook hebben we ons aangesloten bij de landelijke Green Deal Groene Daken.

De gemeente zet vol in op de klimaatopgaven. De komende jaren wordt dit programma verder uitgebreid.

Meer info

Maak nu – met subsidie – je tuin en wijk klimaatbestendig

De Ulebelt heeft van de gemeente Deventer een opdracht gekregen om buurtbewoners te ondersteunen bij klimaatadaptatie. Doe je ook mee? Dan kunnen wij je helpen om je straat en wijk toekomstbestendig te maken, zodat je straks niet met natte voeten thuiskomt, of in de brandende zon smelt in de achtertuin. Door het regenwater niet in het riool weg te laten lopen en door (platte) daken te bedekken met sedum of andere begroeiing wordt jouw buurt minder kwetsbaar voor hoosbuien en een langere periode van droogte. En veel groener natuurlijk.

De Ulebelt kent de weg naar de gemeente en het waterschap voor overleg en subsidie, naar de juiste leveranciers voor materialen (met korting) en – voor wie het werk wil uitbesteden – naar hoveniers en uitvoerders. Ook ondersteunen we je om dit als straat of wijk op te pakken in de organisatie en de uitvoering. We komen eerst kijken in jouw wijk naar de mogelijkheden, we organiseren samen een voorlichting en ontwerpworkshop Water in de Tuin en we helpen jullie met advies en ondersteuning. En we kunnen regentonnen met korting leveren voor afkoppelaars.

We zijn op dit moment al aan het werk met groepen wijkbewoners in de Vogelslag, Zandweerd, op de Worp, op de Boreel, rond ons eigen terrein en in Colmschate Zuid!

Kijk voor meer informatie of om je aan te melden op www.ulebelt.nl/afkoppelen

Duurzaamheidscentrum in stadskantoor

De gemeente Deventer heeft initiatieven gevraagd om in de stadsetalage onder het stadskantoor een duurzaamheidscentrum in te richten. De gemeente stelt vier jaar lang de ruimte daarvoor beschikbaar.

De Deventer Energie Coöperatie en de Ulebelt hebben de handen ineen geslagen en hebben vandaag aan de gemeente het aanbod gedaan om vier jaar lang het duurzaamheidscentrum voor de gemeente te organiseren. Daarvoor hebben ze samen een heel plan uitgewerkt. Dat is nu aan de gemeente voorgelegd. Er is heel veel steun: Deventer Energie en Ulebelt hebben een groot aantal andere organisaties, bedrijven en scholen bereid gevonden om het plan mede te ondersteunen.

Het centrum geeft aan de burgers van Deventer informatie over hoe je huis energiezuiniger kan worden, en hoe je je kunt voorbereiden op andere manieren van verwarmen. Ook over wat er mogelijk is aan leningen en subsidies, en wat je kunt besparen. Over hoe je duurzamer kunt eten en rijden. Over wat je met je wijk samen kunt doen om duurzamer te worden. Over welke bedrijven je kunnen adviseren, of met hun producten kunnen helpen. Waar je informatie kunt krijgen over de duurzaamheidsinitiatieven van de overheid. Daar kan iedereen binnenlopen voor advies en inspiratie. Daar helpen we mensen op weg naar een Duurzaam Deventer in 2030.

Minstens vier, liefst vijf dagen per week en op de koopavond kan je in het duurzaamheidscentrum terecht en krijg je uitleg van deskundigen.

In het duurzaamheidscentrum komt een heleboel informatie over duurzaamheid, ook in de vorm van tastbare voorbeelden en materialen. Er komen vaste én wisselende exposities. Ook scholieren kunnen er terecht om werkstukken over duurzaamheid te maken, of juist om de resultaten te presenteren. Er is ruimte voor lezingen, debatten en cursussen.

De gemeente gaat nu een beslissing nemen op het aanbod voor een duurzaamheidscentrum. De Ulebelt en Deventer Energie bieden aan het duurzaamheidscentrum in het najaar te openen, en vinden het een mooie uitdaging om dat op de dag van de duurzaamheid, samen met de wethouder duurzaamheid te doen.

Ulebelt en Deventer Energie vinden “dat dit echt bij Deventer past. In Deventer weten organisaties altijd prima samen te werken. Dat merken we nu ook weer, iedereen is razend enthousiast over dit plan voor een duurzaamheidscentrum en wil heel graag meewerken. Samen aanpakken is de kracht van Deventer.”

Deltaplan Biodiversiteit

In 2017 werd in Duitsland een groot insecten-onderzoek gepubliceerd. Het blijkt dat de insectenstand schrikbarend achteruit is gegaan, niet alleen in soortenrijkdom, maar ook in absolute aantallen. Omdat insecten aan de basis staan van de voedselketen én omdat ze een belangrijke rol spelen bij het bestuiven van voedselgewassen, verdient dit probleem serieuze aandacht. In Nederland is in november 2018 het Deltaplan Biodiversiteit gepubliceerd, van een breed samenwerkingsverband van natuurorganisaties, bedrijven, scholen, landbouwvertegenwoordigers en een bank. Hier leest u meer: www.samenvoorbiodiversiteit.nl. De Ulebelt gaat hier ook een rol in spelen en mocht hiervoor een cheque van 20.000 euro in ontvangst nemen..

Stichting de Ulebelt is aangehaakt in een van de eerste stappen van dit plan: hoe staat het er nou eigenlijk mee in Nederland? Wij werken aan het opzetten van een meetnet van camerapunten in Salland, die insecten kan registreren en identificeren, op soortniveau, met behulp van zelflerende software. Dat meetnet wordt een pilot voor heel Nederland. Een vervolgstap is het meten van de invloed van ingrepen aan het terrein op de aantallen en de soorten insecten. Hiervoor hebben wij ondersteuning gekregen van het fonds Nora Croin Michielsen en Uyttenboogaart-Eliasen.

En wat kunt u zelf: heeft u een tuin? Zaai en plant daar (niet bespoten) planten en zaaigoed specifiek voor insecten. Een sedumdak is gauw gelegd op het dak van schuur of carport. Denk ook aan boompjes zoals acacia of wilg, die leveren een massa stuifmeel en nectar voor bijen. Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen in de tuin. Koop het liefst onbespoten fruit, groente en bloemen. Plant een haag met bloeiers, in plaats van buxus of haagbeuk, of een schutting. Laat steeds wat exemplaren van de plantensoorten staan, zodat de insecten hun levenscyclus kunnen volbrengen. Zorg ook voor nestgelegenheid in insectenhotels, blote grond of rommelige hoekjes. In het algemeen geldt: diversiteit in de leefomgeving, zorgt voor diversiteit aan soorten.

Heeft u een bedrijf? We kunnen u verder helpen met het vergroenen van uw buitenruimte. Neem contact op met projectmedewerker Michiel van Zadelhof .

Buurtbos Tiny Forest groeit goed

Het minibosje Tiny Forest dat tijdens de Bos-feestdag op 14 maart is aangeplant door zo’n 200 kinderen en buurtbewoners, in het Gooikerspark naast de Ulebelt, groeit zeer voorspoedig. Het bos staat er echt fraai bij, weinig uitval en zelfs weinig last van de droogte (dankzij de Bokashi-laag?!) Gezien de hoeveelheid afval en afgepulkte boomschors, wordt het bosje ook gebruikt, dat is mooi! Bovendien zijn er al insecten en zelfs kikkers gesignaleerd in het bos. De bomen zijn al flink gegroeid. Wat betreft onkruid, valt dit reuze mee tussen de beplanting. Echter, aan de randen van het pad, langs en op de houtsnippers, groeien wel veel distels. Waarschijnlijk omdat de snippers vrij vers waren. Ook de eerste excursie (Fietsexcursie Groene Loper) is al door het bos geleid.

Plannen voor de komende tijd:

Een snelle schoonmaakronde op donderdag 26 juli, tussen 9 en 11.30 uur, waarvoor ook de buurt is uitgenodigd. We gaan de paden schoonmaken, dus de vele distels weghalen en ander groter onkruid. Afval opruimen en uiteraard rondje koffie en thee schenken met iedereen die mee helpt. Van harte welkom om te komen helpen!

Bovendien komt die ochtend ook Het Groenbedrijf het door de buurt zo gewenste bankje plaatsen. Bij de ingang staat al een prachtige unieke boomstammenbank (die verrassend lekker zit! Probeer het uit), gemaakt door Het Groenbedrijf. Daarnaast komt nu een ‘gewoon’ bankje, met rugleuning, hier hadden de buurtbewoners om gevraagd tijdens de info-bijeenkomst.

Verder gaan we tijdens de Burendag in september meedoen aan het Overijsselse initiatief om er een Groene Burendag van te maken, door met zoveel mogelijk groene buurtinitiatieven in de provincie biologische bloembollen te planten. Zo ook in het bos, op vrijdag 21 september gaan we dit doen. En tijdens de Natuurwerkdag is er nu het idee om gezamenlijk met de buurt onderhoud en snoeiwerk te doen, bij de wilgen in het stuk direct grenzend aan het Tiny Forest (in overleg met HGB); om hier een soort paadje te creëren.

Meer lezen over Tiny Forest